Volatilite Nedir?
Türkçesiyle Fiyat Oynaklığı.
Bir varlığın değerinin ne kadar sert ve hızlı dalgalandığını ölçer. Yüksek volatilite “kötü” değil, belirsiz demektir — iniş de çıkış da büyük olur.
Önce şu iki yatırımı düşün
🌊
A Varlığı
Bir gün +%8, ertesi gün −%6, sonra yine +%5… Sürekli sert zıplıyor.
🛤️
B Varlığı
Günlük hareketleri %0,3 civarı; sakin ve istikrarlı ilerliyor. Büyük sürprizler yaşatmıyor.
🤔
Aradaki fark
İkisi de yıl sonunda aynı yeregelmiş olabilir. Ama A'nın yolculuğu çok daha gergin geçti. İşte volatilite bu “gerginliği” sayıya döker.
Volatilite ne ölçer?
Günlük getirilerin ortalamadan ne kadar saçıldığını ölçer. Hareketler ortalamanın etrafında dar bir bantta kalıyorsa volatilite düşüktür; bir gün uçup ertesi gün çakılıyorsa yüksektir.
İstatistikteki adı standart sapma. Tek bir güne değil, getirilerin dağılımına bakar — yani “ne kadar tahmin edilemez?” sorusunun cevabıdır.
Dar dağılım (getiriler birbirine yakın)
= Düşük volatilite
Geniş dağılım (büyük iniş-çıkışlar)
= Yüksek volatilite
Önemli
Volatilite yön değil, genlik ölçer. Yukarı da aşağı da olabilir.
Yaygın yanılgı: “Volatilite = zarar”
Hayır. Volatilite belirsizliği ölçer, kaybı değil. Bir günde %10 düşmek de %10 çıkmak da volatiliteyi artırır. Asıl “ne kadar dibe vurdum?” sorusu ayrı bir ölçüdür: drawdown (maksimum düşüş). Volatilite, yatırımın yolculuğunun ne kadar “çalkantılı” olduğunu söyler.
Ne kadarı yüksek sayılır?
Yıllık volatilite için kaba bir yol göstericisi (varlık türüne göre çok değişir):
~ %3 – 8
Tahvil / para piyasası fonları — sakin, az dalgalı.
~ %20 – 30
Hisse senetleri / hisse fonları — orta-yüksek oynaklık.
~ %60+
Kripto / çok dar pozisyonlar — çok sert dalgalanma.
Çeşitlendirilmiş bir portföyün volatilitesi, içindeki tek tek varlıkların ortalamasından genelde daha düşüktür — varlıklar aynı anda aynı yöne hareket etmediği için dalgalanma birbirini söndürür.
Yatırım Panosu nasıl hesaplar?
1. Günlük Getiriler
Her gece kaydedilen portföy değerlerinden günlük getiriler çıkarılır.
2. Standart Sapma
Bu günlük getirilerin ortalamadan ne kadar saçıldığı (standart sapma) hesaplanır → günlük oynaklık.
3. Yıllığa Çevir
Günlük oynaklık yıllık ölçeğe büyütülür ve yüzde olarak gösterilir.
Yıllığa çevirirken sabit bir sayı (√252) kullanılmaz — senin portföyünün gerçek gözlem sıklığı baz alınır. Böylece hisse, fon ve kripto gibi farklı hareket günlerine sahip varlıkların karışımında oran doğru çıkar. Anlamlı bir volatilite için en az birkaç haftalık geçmiş gerekir.
Volatilite tek başına “iyi mi kötü mü” demez — önemli olan aldığın oynaklığın karşılığını alıp almadığın. İşte Sharpe oranı tam bunu yapar: getirini volatiliteye böler. Yani volatilite, Sharpe'ın paydasındaki “risk” ölçüsüdür.
Kendi portföyünün volatilitesini gör
Excel'den içe aktar; volatilite, Sharpe ve reel getiri otomatik hesaplansın.