Reel Getiri Nedir?
Türkçesiyle Enflasyon Düzeltmeli Getiri.
Cebindeki rakamın değil, o paranın satın alma gücünün ne kadar değiştiğini ölçer.
Önce şu soruyu düşün
💰
Paran büyüdü
Bir yıl önce 100.000 ₺'ye aldığın yatırım bugün 150.000 ₺. Hesapta %50 kazandın.
🛒
Ama hayat da pahalandı
Aynı yıl enflasyon %44 oldu. Geçen yıl 100.000 ₺'ye aldığın sepet bugün 144.000 ₺.
🤔
Gerçekten zenginleştin mi?
Cebin %50 doldu ama hayat %44 pahalandı. Asıl kazancın çok daha küçük. İşte reel getiri tam bunu ölçer.
Çıkarma değil — bölme
Çoğu kişi "%50 kazandım, enflasyon %44, demek ki %6 reel kazandım" der. Bu yaklaşık doğru ama tam değil. Doğrusu çıkarmak değil, getiriyi enflasyona bölmektir.
Çünkü hem paran hem fiyatlar aynı anda büyür. Gerçek satın alma gücünü bulmak için büyüyen parayı, büyüyen fiyatlara oranlaman gerekir. Bu orana Fisher denklemi denir.
(1 + Nominal) ÷ (1 + Enflasyon) − 1
= Reel getiri
(1 + 0,50) ÷ (1 + 0,44) − 1
= %4,2
Yorum
%50 değil, gerçekte sadece %4,2 zenginleştin. Geri kalanı enflasyon yedi.
Reel getiri ne anlatır?
İşaretine bak — pozitif mi, sıfır mı, negatif mi:
Pozitif
Paran enflasyonu yendi. Satın alma gücün gerçekten arttı. Hedef bu.
Sıfır civarı
Yerinde saydın. Rakam büyüdü ama alım gücün aynı kaldı.
Negatif
Hesapta kâr görünse bile fakirleştin — enflasyon getirinden hızlı koştu.
Türkiye gibi yüksek enflasyonlu bir ülkede asıl soru "ne kadar kazandım" değil, "enflasyonu yenebildim mi"dir. Reel getiri bunun tek dürüst cevabıdır.
Yatırım Panosu nasıl hesaplar?
1. Her Alış Kendi Tarihiyle
Her alımın, yapıldığı aydaki TÜFE'ye bağlanır. 2 yıl önceki alımın daha fazla enflasyona maruz kaldığını ayrı ayrı görür.
2. Hep TÜİK TÜFE'si
Dolar/euro varlıkların maliyeti, alış günündeki kurla önce TL'ye çevrilir. Sonra TÜİK enflasyonu uygulanır — çünkü sen TL ile yaşıyorsun.
3. Fisher ile Düzeltir
Nominal getirini, biriken enflasyona bölerek reel getiriyi bulur. Hem portföyün geneli hem her varlık için ayrı gösterir.
TÜFE yalnızca aylık yayınlanır; ay ortasındaki kısa tutuşlarda enflasyon "0" görünmesin diye değerler gün bazında ara değerlenir. Bir varlığı sattığında, o paraya denk gelen enflasyon kaybı da o anda "gerçekleşmiş" sayılır — para cebine döndü, artık enflasyondan etkilenmez.
Nominal getiri reel getirinin tersidir: enflasyon düzeltmesi yapılmamış, ham rakamdır. Bankaların ve çoğu uygulamanın gösterdiği "getiri" budur. Yanlış değildir ama eksiktir — yüksek enflasyonda seni olduğundan zengin gösterir. İkisini birlikte oku: TWR performansın doğruluğunu, reel getiri ise satın alma gücünü anlatır.
Kendi reel getirini gör
Excel'den içe aktar; enflasyondan arındırılmış gerçek getirin otomatik hesaplansın.