Beta Nedir?
Türkçesiyle Piyasaya Duyarlılık.
Portföyünün, piyasa (BIST100) kıpırdadığında ne kadar kıpırdadığını gösterir. Yani: piyasa rüzgârına ne kadar açıksın?
Borsanın %10 düştüğü bir günü düşün
🌪️
A Portföyü · beta 2
Yaklaşık %20 düştü — piyasanın iki katı. Borsa çıktığında da iki katı çıkar; iki yöne de sert savrulur.
🛟
B Portföyü · beta 0,5
Yalnızca %5 düştü — piyasanın yarısı kadar. Daha sakin; ama borsa çıktığında da yarısı kadar çıkar.
🤔
Aradaki fark
İkisi de aynı piyasaya bağlı, ama A piyasa rüzgârını büyütüyor, B yumuşatıyor. Beta işte bu “rüzgâra açıklık” derecesini ölçer.
Aslında neyi ölçüyor?
Tek bir soru: piyasa %1 oynadığında, portföyün ortalama ne kadar oynuyor? Cevap senin betandır. Beta yönü değil, piyasaya bağlılığının gücünü ölçer.
Önemli not: yüksek beta hem kazancı hem kaybı büyütür — iki yönlüdür. Tek başına “iyi” ya da “kötü” demez; ne kadar piyasaya bağlı olduğunu söyler.
Piyasayla eş hareket
beta = 1
Piyasanın iki katı oynak / yarısı kadar sakin
beta = 2 · beta = 0,5
Piyasanın tersine hareket
beta < 0 — borsa düşerken o çıkabilir (altın/dolar eğiliminde görülür).
Beta değerini nasıl okurum?
β < 0
Tersine hareket — borsa düşerken yükselebilir.
β ≈ 0 – 0,8
Piyasadan sakin — daha az savrulur (savunmacı).
β ≈ 1
Piyasayla birlikte hareket eder.
β > 1
Piyasadan oynak — rüzgârı büyütür (agresif).
“Yüksek” ya da “düşük” beta tek başına iyi/kötü değildir; sadece piyasaya ne kadar bağlı olduğunu anlatır. Hangisinin sana uyduğu, risk tercihine ve hedefine göre değişir.
Yatırım Panosu nasıl hesaplar?
1. Günleri Eşleştirir
Portföyünün ve BIST100'ün aynı günlerdeki günlük getirileri yan yana getirilir.
2. Birlikte Hareketi Ölçer
Portföyün BIST ile ne kadar birlikte hareket ettiği, BIST'in kendi oynaklığına bölünür (regresyon eğimi).
3. Sonuç: Beta
Çıkan sayı betandır. Anlamlı olması için en az ~10 ortak işlem günü gerekir.
Referans daima BIST100'dür (Türk borsasının geneli). Hesap günlük getiriler (yüzde değişimler) üzerinden yapıldığı için portföyündeki dolar/altın varlıklar betayı çarpıtmaz.
Beta, oynaklığın yalnızca piyasaya bağlı kısmını anlatır; volatilite ise toplam dalgalanmayı. Bir de alfa vardır: betanın öngördüğünün üzerinde mi yoksa altında mı getiri elde ettiğini gösterir — yani piyasa hareketinden arta kalan fark.
Portföyünün betasını gör
Excel'den içe aktar; beta, volatilite ve reel getiri otomatik hesaplansın.