Alfa Nedir?
Türkçesiyle Piyasanın Ötesindeki Getiri.
Piyasa zaten yükseldiyse senin de yükselmen marifet değil. Alfa, piyasanın seni taşıdığı kısmı çıkardıktan sonra geriye kalan “fazladan” performansı ölçer.
Borsanın %20 çıktığı bir yılı düşün
🌊
A Portföyü
O da %20 kazandı. Ama bu sadece piyasa rüzgârıydı — beklenen neyse onu yaptı. Alfası ≈ 0.
⛵
B Portföyü
Aynı piyasa riskiyle %28 kazandı. Rüzgârın üstüne fazladan +8 puan kattı. Alfası pozitif.
🤔
Aradaki fark
İkisi de para kazandı, ama yalnızca B piyasanın ötesine geçti. Alfa tam bu farkı yakalar: “piyasayı çıkarınca geriye ne kaldı?”
Aslında neyi ölçüyor?
Önce şu sorulur: bu risk seviyesinde piyasadan ne beklenirdi? (Bunu beta belirler — piyasaya ne kadar bağlı olduğun.) Sonra gerçek getirinden bu beklenen çıkarılır. Kalan alfadır.
Pozitif alfa, piyasanın ötesinde değer kattığın anlamına gelir. Ama dürüst olalım: piyasayı sürekli yenmek zordur — uzun vadede çoğu portföy sıfıra yakın ya da negatif alfa üretir.
Gerçek getirin − piyasa riskine göre beklenen
= Alfa
Yorum
+ alfa: piyasanın ötesinde · 0: tam piyasa kadar · − alfa: gerisinde
Birim
Yüzde puan (pp) — yıllık. Örn. “+5 pp” = beklenenin 5 puan üstü.
Alfa değerini nasıl okurum?
İşaretine bak — eksi mi, sıfır mı, artı mı:
α < 0
Piyasanın gerisinde — riskine göre beklenenin altında getiri.
α ≈ 0
Piyasayla başa baş — riskine göre beklendiği kadar.
α > 0
Piyasanın ötesinde — riskine göre beklentiyi aştın.
Pozitif alfa nadirdir ve kısa geçmişte çok oynaktır. Tek bir döneme bakıp kalıcı bir beceri sanma — uzun vadede çoğu portföy sıfıra yakın ya da negatif alfa üretir.
Yatırım Panosu nasıl hesaplar?
1. Bekleneni Bulur
Risksiz faizle başlar, üstüne BIST100'ün risksiz-üstü getirisinin betan kadarını ekler → bu risk seviyesinde beklenen getiri.
2. Gerçekle Kıyaslar
Portföyünün gerçek yıllık getirisinden bu beklenen getiri çıkarılır.
3. Kalan: Alfa
Geriye kalan fark, yüzde puan olarak alfandır. Anlamlı olması için en az ~10 ortak işlem günü gerekir.
Alfa betaya dayanır(önce beta hesaplanır), referans BIST100'dür ve günlük getiriler üzerinden çalışır. Kısa dönemde alfa büyük ölçüde gürültü olabilir; tek başına bir “yetenek” kanıtı değildir.
Alfa ile beta ikizdir: beta piyasaya ne kadar bağlı olduğunu, alfa ise o bağlılığın ötesinde ne yaptığını söyler. Risk başına getiriyi başka bir açıdan ölçen Sharpe oranı ile birlikte bakmak, performansı daha bütünsel görmeni sağlar.
Portföyünün alfasını gör
Excel'den içe aktar; alfa, beta ve reel getiri otomatik hesaplansın.