Sortino Oranı Nedir?
Türkçesiyle Aşağı Yön Riskine Göre Getiri.
Sharpe oranının akrabasıdır: getiriyi riske böler — ama “risk” olarak yalnızca aşağı yönlü (zarar) dalgalanmayı sayar. Yukarı sıçramalar ceza yemez.
Şu iki portföyü düşün
📈
A Portföyü
%30 kazandı. Dalgalıydı ama dalgalanması çoğunlukla yukarı yöndeydi — sevindiren sürprizler.
📉
B Portföyü
O da %30 kazandı. Ama dalgalanması çoğunlukla aşağı yöndeydi — üzen düşüşler, sert iniş çıkışlar.
🤔
Aradaki fark
Sharpe ikisini de “dalgalı” diye aynı cezalandırır. Sortino ise yalnızca aşağı dalgalanmaya bakar — çünkü asıl korktuğun şey kayıptır, kazanç değil.
Sharpe'tan farkı ne?
Tek fark paydadadır. Sharpe, fazladan getiriyi tüm dalgalanmaya böler — yukarı da aşağı da. Sortino ise sadece aşağı yönlü (zarar) dalgalanmaya böler.
Mantığı şu: yukarı yönlü oynaklık “kötü risk” değildir — kimse kazancın sürpriz yapmasından şikâyetçi olmaz. Bu yüzden bazı yatırımcılar Sortino'yu daha adil bir ölçü bulur.
Getiri − Risksiz getiri
= Fazladan getiri
Fazladan getiri ÷ Aşağı yönlü dalgalanma
= Sortino oranı
Yorum
Yüksek = aldığın zarar riski başına daha çok fazladan getiri.
Sortino kaç olmalı?
Kesin kural değil, kaba bir yol göstericisi:
< 0
Getiri, risksiz oranın bile altında.
0 – 1
Zayıf — aşağı yön riskine göre getiri düşük.
1 – 2
İyi — riskin makul karşılığını alıyorsun.
2+
Çok iyi — aşağı yön riski başına yüksek getiri.
Sortino genelde Sharpe'tan yüksek çıkar (paydası daha dar). Bu yüzden Sortino'yu Sharpe ile değil, benzer dönemler ve benzer yatırımlarla karşılaştırarak değerlendir.
Yatırım Panosu nasıl hesaplar?
1. Fazladan Getiri
Her günün getirisinden risksiz oranın günlük karşılığı düşülür → fazladan getiri (Sharpe ile aynı adım).
2. Sadece Kötü Günler
Yalnızca negatif (zarar) günlerin dalgalanması (aşağı yönlü sapma) ölçülür; iyi günler paydaya girmez.
3. Böl ve Yıllığa Getir
Fazladan getirinin ortalaması bu aşağı yönlü sapmaya bölünür ve yıllık ölçeğe getirilir.
Risksiz oran Sharpe ile aynı kaynaktan alınır (güncel Türkiye risksiz faizi). Yıllıklandırma sabit bir sayı değil — gerçek gözlem sıklığından ölçülür. Anlamlı bir Sortino için en az birkaç haftalık geçmiş gerekir.
Sharpe tüm dalgalanmayı cezalandırır; Sortino yalnızca zararı. İkisini birlikte okumak işine yarar: Sharpe ile Sortino arasındaki fark ne kadar büyükse, portföyünün dalgalanması o kadar çok yukarı yönlüdür (yani iyi haberdir).
Kendi portföyünün Sortino oranını gör
Excel'den içe aktar; Sortino, Sharpe ve reel getiri otomatik hesaplansın.