SPK'nın 131 fon kararı: Yatırımcının parası nasıl ve ne zaman ödenecek?

İSTANBUL — Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), 17 Eylül'de Tera, Pusula, Hedef, Atlas, A1 Capital, Pardus ve Bulls portföy yönetim şirketlerinin Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) işlem gören tüm fonlarını alım ve satıma kapattı. Kurul bu fonlardan 130'unun tasfiye edilmesine karar verdi; aynı gün yayımlanan ikinci bültenle listeye bir fon daha eklendi ve sayı 131'e çıktı.

Tasfiye, fonun kapatılıp içindeki her şeyin nakde çevrilmesi anlamına geliyor. Fonlar artık yeni para kabul etmiyor, pay satmıyor ve geri almıyor. Fonun varlıklarından elde edilen nakitle önce gerçekleşmemiş iade talimatlarından doğan borçlar ödenecek, kalan tutar yatırımcılara payları oranında aktarılacak. SPK'nın açıkladığı Merkezi Kayıt Kuruluşu verisine göre tasfiyedeki fonlarda 455.758 yatırımcı bulunuyor.

Ödemeyi kim yapacak?

Süreci fonları kuran şirketler değil, SPK'nın görevlendirdiği iki banka yürütüyor. Tera Portföy'ün fonlarında İş Bankası, diğer altı şirketin fonlarında Ziraat Bankası tasfiyeden sorumlu. Fonların varlıkları Takasbank'ta bu bankaların hesaplarında tutuluyor. Kurallara göre her yatırımcının kaç payı olduğu, rehin, haciz ve gerçekleşmemiş emirlerle birlikte, kuralların yürürlüğe girmesinden sonraki iki iş günü içinde MKK ile bankalar arasında mutabakata bağlanacaktı; SPK bu adımın sonucuna ilişkin ayrıca bir açıklama yapmadı. Fonların repo, mevduat gibi işlemlerinden doğan borç ve alacaklarının ve fondan karşılanan giderlerin mutabakatı ise Kurul kararından sonraki en geç 10 iş günü içinde, yani 1 Ekim'e kadar tamamlanacaktı; bu adımın sonucuna ilişkin de henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Para ne zaman hesaba geçecek?

Kurallar tek bir ödeme günü öngörmüyor. Bankalar varlıkları kendi belirleyecekleri sıklıkta satacak; elde edilen nakit, yine bankaların belirleyeceği dönemlerde yatırımcıların mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına pay oranında aktarılacak. Bankalar, nakdi dağıtmadan önce fon için belirledikleri ödeme planına göre para piyasası araçlarında değerlendirebilir.

İletişim Başkanlığı'nın 29 Eylül'de yayımladığı açıklamaya göre, Cumhurbaşkanı Erdoğan başkanlığında yapılan toplantıda SPK, tasfiyedeki fonlarda, fonların mal varlığı ve likidite durumuna göre, hak sahipliği mutabakatı tamamlanan yatırımcılara ödeme yapılmasına yönelik bir yol haritası sundu. Açıklamada yol haritasının ayrıntısı yer almıyor. Tasfiye sürecinin genel koordinasyonu için Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında bir Fon Koordinasyon Kurulu oluşturuldu; Devlet Denetleme Kurulu da son dönemdeki yatırım fonu işlemlerini kapsayan bir inceleme başlattı.

SPK, 20 Eylül'de yayımladığı bültenle tasfiye süresini 3 aydan 6 aya çıkardı; gerekçe olarak fonların portföy yapısını ve piyasa koşullarını gösterdi. Süre tasfiye duyurusundan itibaren en fazla 6 ay, bu da yaklaşık Mart 2027 ortasına denk geliyor. Kurul, bunun tasfiyenin mutlaka 6 ay süreceği anlamına gelmediğini, koşullara göre daha erken tamamlanabileceğini açıkladı.

Kurallara göre nakit, yatırımcıların mutabakatı yapılmış saklama hesaplarına pay oranında aktarılacak.

Son fiyat kadar para gelecek mi?

Kesin değil. Ödenecek tutar, fonun varlıklarının tasfiye sırasında satılacağı fiyata bağlı. Listedeki fonların büyük kısmı hisse ağırlıklı serbest fonlar; bunlarda tutar, karar günündeki fiyattan daha az ya da daha fazla çıkabilir. Kurallara göre bankalar varlıkları yatırımcı menfaatini, piyasa derinliğini ve likidite koşullarını gözeterek satacak; repo ve vadeli mevduat gibi vadeli araçların karşılığı ise vade sonunda fona geçecek. Yönetim ücreti gibi giderler tasfiye boyunca fona yazılmaya devam ediyor.

Fon fiyatları neden hâlâ değişiyor?

Fonlar alınıp satılamasa da değerlenmeye devam ediyor. 24 Eylül itibarıyla TEFAS verilerine göre tasfiyedeki fonların çoğunun birim fiyatı açıklanmaya devam ediyor; bu fiyat, fonun elindeki varlıkların o günkü değerini gösteriyor. Para piyasası fonlarında değişim küçük kalırken bazı hisse ağırlıklı fonların fiyatı karardan bu yana yarıdan fazla düştü, bazı fonların fiyatı ise karardan beri hiç açıklanmadı; bunlarda görünen, açıklanan son fiyat.

17 Eylül'de verilen alım ve satım talimatları

SPK, 28 Eylül'de yaptığı duyuruyla bu konuyu netleştirdi. Olağan şekilde işleme giren talimatlar yalnızca 16 Eylül ve öncesinde TEFAS'a iletilenler. Fonlar 17 Eylül'de işleme kapatıldığı için o gün verilen tüm alım ve satım talimatları, saatine bakılmaksızın TEFAS tarafından iptal edildi. Bu talimatların sahiplerine tasfiyeden, fondaki payları oranında ödeme yapılacak.

16 Eylül ve öncesinde verilip fonun temerrüdü ya da fiyat açıklamaması yüzünden gerçekleşmeyen talimatlar ise tasfiye kurallarının A/6 maddesi kapsamında. Bu maddeye göre gerçekleşmeyen iade talimatlarının tutarı fona borç yazılıyor ve banka, varlıklardan elde ettiği nakitle öncelikli olarak bu borçları ödeyecek. 17 Eylül'den bu yana TEFAS dışındaki kanallardan da bu fonlarda alım ve satım yapılamıyor.

Listede olmayan fonlar ne olacak?

Karar, yedi şirketin TEFAS'taki bütün fonlarını işleme kapattı ama yalnızca 131'ini tasfiyeye aldı. Aynı şirketlerin listede yer almayan fonları da şu an alınıp satılamıyor.

Yatırımcı ne yapmalı?

SPK'nın belirlediği kurallara göre tasfiyeden elde edilen nakit, bankalar tarafından yatırımcıların mutabakatı yapılmış bireysel saklama hesaplarına pay oranında aktarılacak. SPK yatırımcılardan yalnızca resmi kaynaklardan yapılan açıklamaları dikkate almalarını istedi; resmi bilgi KAP'ta ve SPK'nın sitesinde yayımlanıyor. Bu süreçte şifre, kart bilgisi ya da ücret isteyen, “paranızı geri alırız” diyen arama ve mesajlara karşı dikkatli olmanızı öneririz.